Algemene beschouwingen 2009, aldus uitgesproken door Job Veltman in de raadsvergadering van 27 oktober 2009

Inleiding en PGB algemeen

Voorzitter, U ziet hier een blauw spaarvarken - sommigen zouden zeggen, een Delfts blauw spaarvarken. Nou zou ú misschien zeggen: de gemeente zit in zwaar weer, waarom sla je dat varkentje niet kapot? Wat er in dit varkentje zit is echter niet zomaar geld, het zijn de talenten van de stad. In al die eeuwen dat Delft bestaat is er veel verzameld: er zitten nog oude florijnen in, maar ook guldens, euro’s en misschien wel wat dollars of roebels. Ik hoop op niet teveel IJslandse krona’s, want daar kan je vandaag de dag niet eens meer een hamburger van kopen. Nee, ons Delfts blauwe spaarvarkentje heeft zoveel talenten, dat het enige dat de stad moet doen is, het varkentje leren lopen, een zetje geven in de rug en dan zien wij vanzelf wat het varkentje allemaal kan wassen.

Voorzitter, allereerst wil ik het College, en in het bijzonder de ambtenaren en de wethouder Financiën bedanken voor de totstandkoming van de begroting. Ik kan me voorstellen dat het begrotingsproces veel moeilijker is geweest dan andere jaren, omdat de economische crisis zo plotseling opkwam.

Het kleinere spaarvarkentje van de gemeente is adequaat benut. STIP vindt de keuzes die gemaakt zijn, zijn dan ook terecht, want, in de gemeentelijke begroting moet naar twee dingen worden gekeken. Ten eerste naar het creëren van een betrouwbare gemeentelijke kas voor nu en straks. Ten tweede moet de gemeente speelruimte creëren voor de economie van de stad. Dat kan door te investeren in lange termijn ontwikkelingen, zoals bedrijventerreinen, stedenbouw, bedrijfsverzamelgebouwen en toeristische trekpleisters. Stimuleren van mogelijkheden, zodat de stad die mogelijkheden kan pakken. De gemeente doet dit in de ontwikkeling van bijvoorbeeld Schie-oevers, de Museumfabriek of de Delftse Hout.

STIP staat achter de keuze om nú snel en hard te bezuinigen, maar dat niet te doen op lange termijn ontwikkelingen. Met de keuzes in deze PGB verstevigt het College daarom duurzaam de Delftse vrijheidsgraden voor het behalen van succes.

Voorzitter, ik ben hier niet om de Stadsvisietermijn te herhalen. Ik zie deze avond vooral als een goed moment, om aan u - gemeenteraad, college en de hele stad - een aantal perspectieven van STIP mee te geven. Achtereenvolgens: de financiële crisis, studentenaantallen, bereikbaarheid, architectuur en internationalisering.

Financiële crisis

Het eerste thema. Ten eerste, onvermijdelijk: de financiële crisis. Hoe gebruiken we die ten voordele? Veel te vaak wordt geconcentreerd op de negatieve kanten van de crisis: meer uitkeringen, en de sociale onrust over werk en inkomen. Juist om sociale onrust weg te nemen, moet de gemeente visie tonen en laten zien in te spelen op de recessie.

Never let a crisis go to waste. STIP wil dat leegstaande panden veel sneller, tot tijdelijk, goedkoop bedrijfsverzamelgebouw worden gemaakt. Het oude DOK staat nu al 4 jaar leeg, wordt vanaf morgen gesloopt, maar daarin hadden ook vele kleine bedrijfjes groot kunnen worden, of bijvoorbeeld bands en kunstateliers terecht gekund. Ik weet zeker dat wanneer je die ruimte, die locaties geeft, dat er vanzelf creativiteit en ondernemendheid loskomt in ons varkentje. In een crisis zijn véél meer mensen geïnteresseerd in het starten van een eigen bedrijfje. Dat vraagt een dynamische houding van de gemeente, die sneller dan nu zal moeten handelen. Actief aan het werk voor de creatieve- en starterssector, dat is wat Delft nu nodig heeft.

Studentenaantallen

We laten de crisis achter ons, want er is ook iets heel moois aan de gang: het aantal studenten dat Delft verkiest als stad voor de opleiding is de afgelopen jaren waanzinnig gestegen. Daar mag Delft trots op zijn: de binding tussen universiteit Delft en de stad Delft levert het sterkste merk op van alle technische opleidingssteden. Tegelijk heeft Delft nieuwe opleidingen aangetrokken: twee hbo’s nestelden zich op de campus. Mede door deze stijging zijn er drie aandachtsvelden voor de gemeente, DUWO en de TU.

Ten eerste een gigantisch kamertekort. In het coalitieprogramma van 2002-2006 stond nog de belofte van het College, dat iedere student vóór 1 november van zijn eerste jaar, woonruimte moest kunnen vinden. Goed, ik kijk op mijn horloge en zie dat zij nog wel drie dagen hebben voor het vinden van die kamer, maar het gaat niet lukken: DUWO vertelt dat er nu zo’n tekort is, dat studenten voor het eerst een heel jaar, 12 maanden lang, kunnen zoeken zonder te vinden. Iedere Nederlander heeft recht op onderdak, zeker als het gaat om een jonge, kwetsbare groep. De instroom waar de prestatie-afspraken met corporaties op gebaseerd waren, is nu irrelevant laag.

Een tweede gevolg van het stijgende aantal studenten: meer fietsen. Dat we het hierin niet gaan redden met ‘fietsen is leuk maar ik wil ze niet in het straatbeeld’, of ‘alle stallingen inpandig of onder de grond’ is duidelijk: zo’n aanpak is simpelweg niet realistisch. STIP wil Delft als fietsstad op de kaart houden, en dat betekent véél stallingen bijplaatsen. Hoe, daar kom ik later op terug.

Daarmee kom ik op het derde punt: roeiveiligheid. Hoeveel bijna-fatale ongelukken in Delft Waterstad zijn er nodig om hier iets aan te doen? Nog in mei van dit jaar is er een roeiboot met vier dames van Proteus-Eretes onder een vrachtschip beland. Er zijn alleen geen slachtoffers gevallen omdat de schipper net op tijd zijn schroef uitzette; de boot kwam total loss boven water. Er zijn meer van zulke incidenten op de steeds drukker bevaren Schie. Wat we willen voorkomen, is dat we dit bespreken, niets doen en dan op een dag in de krant lezen dat het een keer niet goed is afgelopen. De mogelijkheden zijn er om nu iets te doen: van waarschuwingsborden bij de gevaarlijke bochten, tot een convenant tussen Schippersvereniging en roeiers of een herkenningssysteem voor roeiboten. In ieder geval: in deze kwestie is enorm veel behoefte aan regie en steun van de gemeente, omdat de roeiers het alleen niet voor elkaar krijgen, met provincie, recreatievaart, waterschap en schippersvereniging.

Bereikbaarheid TU-gebied

Voorzitter, dan kort het thema bereikbaarheid. De stad groeit langzaam uit haar OV-jasje - waarvan het grote tekort aan fietsenstallingen het meest duidelijke voorbeeld is.

Daarom wil STIP dat we het OV loskoppelen tussen Delft Noord en Delft Zuid. Ten eerste betekent dat station Delft Zuid, onder een nieuwe naam zoals Delft Zuid/TU, veel meer faciliteiten kan krijgen dan nu het geval is. Dan hoeft niet de hele behoefte aan fietsenstallingen van Delft in het centrum worden opgelost, maar kunnen spoorstudenten bijvoorbeeld gebruik maken van het TU-station. Met de komst van de eerste buslijn van Station Zuid naar de TU-wijk, en met de start van het Stedenbaanproject, is het mogelijk om van Station Zuid/TU een gelijkwaardig OV-knooppunt te maken dat station Centrum kan ontlasten.

Architectuur

Buiten problemen voor de bereikbaarheid, zijn projecten in de stad natuurlijk van groot belang op de lange termijn. En onze stad is in sterke ontwikkeling, met de start van de Spoorzone als meest memorabele feit. Ook op andere plaatsen staat er veel te gebeuren: nieuwe bruggen, Schie-oevers, Gasthuisplaats. Over 10 jaar ziet Delft er volslagen anders uit. Een volgende thema is daarom architectuur.

Delft is een monumentenstad. We hebben er al 1462 monumenten uit vervlogen tijden en daarom zet STIP hoog in: Bouw monumenten voor morgen. Iedereen vindt iets van architectuur, omdat gebouwen toch een halve eeuw je stad sieren of ontsieren. STIP denkt dat bouwprojecten met een expert, een autoriteit in de architectuur, tot perfectionisme kunnen komen: een Stadsbouwmeester voor Delft. Deze fungeert als onafhankelijk adviesgever voor het College, en pakt beleidsinitiatieven op architectuur vanuit de Raad aan; denk aan het permanent aanjagen van duurzaam bouwen, dubbel ruimtegebruik, of bijvoorbeeld particulier opdrachtgeverschap bij huizenbouw. Met zoveel ontwikkelingen op stapel is zorgvuldigheid een uitdaging, om iedere ontwikkeling Delft permanent te laten versterken, en STIP mist op dit moment regie. STIP zal daarom samen met de PvdA een initiatiefvoorstel indienen voor de komst van een Stadsbouwmeester. We willen de komende maand met de hele raad bespreken, hoe die stadsbouwmeester zijn expertise het beste kan laten gelden.

Internationalisering

Voorzitter, een hele andere uitdaging. STIP concentreert zich al enige tijd op internationale dienstverlening: het gemak van dienstverlening door de gemeente voor expats en studenten uit het buitenland, die in Delft wonen. Er is in samenwerking met de TU en het WFIA, een expatloket in voorbereiding, waarvoor hulde aan het College. Vorig jaar is de motie internationale dienstverlening aangenomen, waarvan het resultaat is, dat de nieuwe website van de publieksbalie in het Engels beschikbaar komt. Alle medewerkers van de publieksbalie worden nu ook al geselecteerd op het spreken van goed Engels. STIP ziet nu de mogelijkheid voor Delft, om een uniek vaandel in internationale dienstverlening te gaan dragen. Even concreet: Delft kan deze kwaliteiten, die al in huis zijn, naar buiten presenteren, door als eerste gemeente van Nederland duidelijk te stellen: onze dienstverlening is tweetalig. Dat zou een groot gebaar van gastvrijheid zijn, en de ambitie van Delft duidelijk maken. Graag een reactie van het College.

Algemeen beeld & afsluiting

Voorzitter, ik heb niet veel tijd meer nodig om mijn punt te maken. Het afgelopen jaar was er één om te vieren: zo zette de TU haar eerste handtekening onder het cultuurcontract, dat de link tussen cultuur en techniek toekomst geeft. De jeugdcontributie voor het DOK werd afgeschaft, het autoluwdossier compleet gemaakt, en het Grotius College krijgt weer de vrijheid tot zelfstandig investeren in onderwijs. Nog een paar: heel Delft is enthousiast geraakt over de nieuwe Stadsstijl, over Bacinol 2, en Delft speelt een voortrekkersrol in Nederland op het gebied van klimaatbeleid: de Delftse wethouder werd door Minister Cramer meegevraagd naar het klimaatcongres in Kopenhagen.

Voorzitter, STIP ziet erg uit naar de campagne, om het verhaal van STIP weer te vertellen. Over dat verhaal heb ik nog een primeur: STIP is genomineerd voor de Veiligheidsprijs Haaglanden 2009. Samen met alle Delftse studentenverenigingen werd een actie opgezet, voor het nieuwe SMS-meldingssysteem van de politie, BurgerNet. Noem het slaapwandelen, maar wie anders dan studenten kunnen, met hun meer dan gemiddeld nachtelijke wandelingen, zorgen voor sociale veiligheid op straat? Met zulke voorbeelden is STIP iedere dag, ieder jaar bezig de binding tussen universiteitsgemeenschap en stad te versterken. STIP maakt Delft, om te komen tot één sterke stad, jong van geest, waar creativiteit op waarde wordt geschat. Recessie of niet! Dankuwel.